Chat, Chat Sitesi, Chat Siteleri, Sohbet Siteleri

Kıst Hesap Dönemi Uygulaması

2-) Kıst Hesap Dönemi

Mükellefin faaliyetinin kıst dönem olması (yıl içinde işe başlaması veya son vermesi, ölüm, iflas) gelirin yıllık olması ilkesini etkilemez. Bu gibi durumlarda, 12 aydan az yani bir takvim yılından eksik faaliyet süreleri söz konusu olacaktır. Bir yıldan eksik olan bu süreler, kıst hesap dönemi olarak kabul edilir ve yıllık gelir olarak vergilendirilir. Bu durumda vergilendirme dönemi; faaliyetin yürütüldüğü dönem olacaktır. Takvim yılı içinde işe başlayanlarla, mükellefiyetin takvim yılı içinde kalkması durumunda, vergilendirme dönemi işe başlama tarihinden sonraki veya takvim yılı başından mükellefiyetin kalktığı tarihe kadar geçen süreyi kapsar. Mükellefiyetin takvim yılının bir bölümünü kapsaması durumunun en önemli örnekleri ölüm ve memleketin terki halleridir. Ölüm halinde takvim yılı başından ölüm tarihine kadar geçen sürece elde edilmiş gelirin vergisi, ölümü izleyen 4 ay içinde ölü namına varisleri tarafından verilecek beyannameye istinaden tarh edilir. Takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke tekaddüm eden 15 gün içinde verilir. ( Gelir Vergisi Kanunu madde 92/2 )

Bir başka vergilendirme dönemi ise kıst hesap dönemidir. Takvim yılı içinde işe başlayanlarla, mükellefiyetin takvim yılı içinde kalkması durumunda, vergilendirme dönemi işe başlama tarihinden sonraki veya takvim yılı başından mükellefiyetin kalktığı tarihe kadar geçen süreyi kapsar. Örneğin mükellef A 1 ocakta 2007 de başladığı ticari faaliyetini 31 ağustosta sonlandırmıştır. İlgili 8 aylık dönemin kazancı ertesi yılın gelir vergisi normal beyan dönemi olan 2008 mart ayında beyan edilecektir. Kıst dönem uygulamasına en iyi örnekler ölüm ve memleketin terki halleridir. Ölüm halinde, takvim yılı başından ölüm tarihine kadar geçen sürede elde edilmiş gelirin vergisi, ölümü izleyen 4 ay içinde ölü namına varisleri tarafından verilecek beyannameye istinaden tarh edilir. Takvim yılı içinde memleketi ters edenlerin beyannameleri memleketi terke tekaddüm eden 15 gün içinde verilir.

C-) Gelir Gerçek ve Safidir

GVK md. 2’de gelire giren kazanç ve iratlar 7 naşlık halinde sıralandıktan sonra, son fıkrasında, “Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin tespitinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır.” ifadesine yer verilmiştir. Gelirin gerçek olması demek; vergi borcunun hesaplanmasına esas teşkil edecek olan safi gelirin, diğer bir ifadeyle gelir vergisi matrahının kanuni belge ve kayıtlara göre (muhasebe usul ve işlemlerine dayandırılarak) tespit edilmesi demektir. Gelirin gerçek olması; vergilemenin birtakım belirtilere göre değil mükellefin gerçekten elde etmiş olduğu gelir üzerinden yapılmasını ifade eder. GVK’da gelirin gerçek olmasının bazı istisnalarına da yer verilmiştir. GMSİ elde eden bazı mükelleflerin giderlerinin götürü olarak belirlenmesine imkan tanınmıştır. Diğer ücretler olarak belirlenen bir grup ücretler, bazı dış belirtilere (karinalere) göre, götürü olarak tespit edilmektedir. Ancak bunlar birer istisna olup,ü gelirin gerçek olarak vergilendirilmesini zedelememektedir. Gelirin safi olması ise, gelirin elde edilmesi sırasında yapılan giderlerin gayri safi hasılattan indirilmesinden sonra kalan kısmın vergiye tabi tutulmasını ifade etmektedir. Her gelir unsuru itibariyle indirilecek giderler GVK’da ayrı ayrı belirtilmiştir.

D-) Gelir Elde Edilmiş Olmalıdır

Elde edilmeyen gelirin vergilendirilmesinden söz edilemez. Elde etme, mükellefin geliri meydana getiren kazanç ve iratlar üzerinde hukuken ya da fiilen tasarrufta bulunabilmesini ifade etmektedir. Gelirin elde edilmesi olayı, aynı zamanda gelir vergisinde “vergiyi doğuran olay” dır. Vergiyi doğuran olay, VUK md. 19’da “vergi alacağı vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.” şeklinde tanımlanmıştır. Vergiyi doğuran olay söz konusu olmadıkça vergi de söz konusu olmaz.

2-) Gelirin Elde Edilmesi Bakımından Geçerli Esaslar

GVK’da gelirin elde edilmesi açısından iki usul benimsenmiştir. Tahakkuk ve Tahsil esası. Buna göre gelir unsurlarından ticari kazançlar, zirai kazançlar tahakkuk esasına; serbest meslek kazançları, ücretler ve gayrimenkul sermaye iratları tahsil esasına göre elde edilirler. Menkul sermaye iratlarının bazılarında tahakkuk, bazılarında ise tahsil esası geçerlidir.

a-) Tahakkuk Esası (Hukuki Tasarruf)

Tahakkuk esasına göre elde etmenin söz konusu olabilmesi için gelirin hukuken elde edilmesi, bir diğer deyişle bir kişinin hukuken o gelir bakımından alacaklı hale gelmesi gerekir. Diğer bir ifadeyle gelirin tahakkuk etmesi mahiyet ve tutar itibarıyla kesinleşmesi ve hukuken o gelirin sahibi tarafından talep edilebilir (istenebilir) hale gelmesini ifade etmektedir. Tahakkuk esasına göre gelrin elde edilmesine, hesaben veya kayden tahsil de denilmektedir.

b-) Tahsil Esası (Fiili Tasarruf)

Gelirin nakdi veya ayni şekilde maddi bir değer veya gayri maddi bir serbet usrusu olarak sahibinin mal varlığına dahil olmasını ifade eder. Nakdi tahsil, kazanç ve iradın para olarak elde edilmesini ifade etmekte iken ayni tahsil ise kazanç ve iradın para ile temsil edilebilen bir menfaatten yararlanma şeklinde elde edilmesi de ayni tahsil hükmündedir. Örneğin bir avukatın almış olduğu davanın bedeli olarak davasını aldığı kişinin otelinde tatil yapması halinde bu yapılan tatil menfaatten yararlanma kabul edilir ve bunun parasal değeri ayni tahsil olarak kabul edilmiş olur.

c-) Ekonomik Tasarruf

Ödemeyi yapacak olan bakımından gelirin, sahibi tarafından istenildiği anda ödenecek duruma getirilmesidir. Hukuki tasarruf ile iç içedir. Ödemeyi yapacak olan tarafından gelirin sahibinin emrine amade kulunmasıdır. Başka bir ifade ile gelirin talep edilebilir hale gelmesidir. Hukuki tasarruftan sonra ekonomik tasarruf gelir.

Bir sonraki konumuz : TVS’de Elde Etme Bakımından Kazanç ve İratlar ve Vergiyi Doğuran Olay

Bir önceki yazımız olan Gelirin Tanımı ve Özellikleri başlıklı makalemizde gelir vergisi, gerçek kişi ve gerçek ve safi hakkında bilgiler verilmektedir.

, , , , ,

Facebook Profilinde Paylaş
Görüntülenme Sayısı : 1.124 views kez görüntülendi.

Sohbet

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>